Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε επαναφορά των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης για τις δυνάμεις ασφαλείας και υπέγραψε νόμο για τα παράνομα call centers

Γιατί έχει σημασία

Η ανακοίνωση αντιστρέφει μια αναστολή του πολέμου που εξαιρούσε τους αξιωματικούς ασφαλείας των μετόπισθεν από την υποχρέωση δήλωσης περιουσιακής κατάστασης, ανοίγοντας ξανά τον αντιγαφοροβόλο έλεγχο. Ο Ζελένσκι συνέδεσε το πακέτο με την κάλυψη ενός σημαντικού δημοσιονομικού ελλείμματος σε συνθήκες πολέμου, παρουσιάζοντας τον νόμο για τα call centers ταυτόχρονα ως οικονομικό και ως μέτρο ασφαλείας. Η αποκατάσταση και η επέκταση των απαιτήσεων δήλωσης αποτελούν ρητό όρο στις συμφωνίες της Ουκρανίας με το ΔΝΤ και στο πλαίσιο του προγράμματος Ukraine Facility της ΕΕ, δίνοντας στο μέτρο εξωτερική δημοσιονομική σημασία.

Τι συνέβη

Στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στο βραδινό του διάγγελμα μετά από σύσκεψη για περαιτέρω νομοθετικά βήματα, ανακοίνωσε τρεις κύριες αποφάσεις. Πρώτον, θα επανέλθει η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης για τους αστυνομικούς και τα μέλη των Δυνάμεων Ασφαλείας που δεν μετέχουν σε επιχειρήσεις, σε έκταση που θα επιτρέπει τον πραγματικό έλεγχο της περιουσιακής τους κατάστασης και του τρόπου ζειής τους. Δεύτερον, ανέθεσε στον πρωθυπουργό Σεργκίι Κορέτσκιι τον έλεγχο όλων των επικεφαλής κεντρικών εκτελεστικών οργάνων — διορισμένων και ασκούντων χρέη — συμπεριλαμβανομένων της φορολογικής υπηρεσίας, της ΑΡΜΑ και διαφόρων επιθεωρήσεων που χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου για διαφθορά. Τρίτον, υπέγραψε νόμο που εισάγγει ποινική ευθύνη για τα παράνομα call centers, τον οποίο είχε υιοθετήσει η Βερχόβνα Ράντα την ίδια ημέρα με 313 ψήφους.

Ο νόμος προσθέτει στον Ποινικό Κώδικα νέο άρθρο με τίτλο «Ηλεκτρονικό-επικοινωνιακή απάτη», με ποινές 3–8 ετών, 5–10 ετών για υποτροπή και 7–12 ετών κατά τη διάρκεια στρατιωτικού νόμου. Για τη δημιουργία και ηγεσία απατηγής οργάνωσης προβλέπονται 7–12 χρόνια με κατάσχεση περιουσίας, ενώ για τη συμμετοχή 5–10 χρόνια. Συμμετέχων μπορεί να απαλλαγεί αν καταγγείλει ο ίδιος την οργάνωση πριν του απαγγελθεί κατηγορία — διάταξη που δεν ισχύει για οργανωτές και ηγέτες. Ο Ζελένσκι ζήτησε επίσης επιτάχυνση της ανανέωσης κρατικών επιχειρήσεων, μεταξξα άλλων των «Λίση Ουκραΐνι» και της «Ενεργοατόμ», βασιζόμενη στην εμπειρία της «Ουκρανφτά» και της «Νaftφτί».

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Όλες οι πηγές που παρασχέθηκαν είναι ουκρανικές και παρουσιάζουν το πακέτο ως εγχώρια πρωτοβουλία κατά της διαφθοράς και δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Κεντρικό πρόσωπο είναι ο Ζελένσκι, με το βραδινό του διάγγελμα και τη σύσκεψη της 16ης Σεπτεμβρίου ως όχημα της ανακοίνωσης. Η κάλυψη συνδέει τον νόμο για τα call centers με τις τρέχουσες επιχειρήσεις επιβολής του νόμου — τις αστυνομικές έρευνες και την ειδική επιχείρηση «Καρχηδόνα» της NABU και της SAP — και με τη δήλωση της ΕΕ ότι οι ανεξάρτητοι αντιγαφοροβόλοι φορείς στην Ουκρανία πρέπει να λειτουργούν χωρίς εμπόδια. Οι πηγές τονίζουν τη δημοσιονομική πίεση, παραθέτοντας τον Ζελένσκι ότι το έλλειμμα είναι σημαντικό και ότι κάθε απόφαση που το καλύπτει βοηθά τους Ουκρανούς και την άμυνα.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι πηγές διαφέρουν στην ορθογραφία των κρατικών επιχειρήσεων που ανέφερε ο Ζελένσκι — «Lesy Ukrainy» / «Lisiv Ukrainy» / «Lisy Ukrainy» / «Forests of Ukraine», «Ukrnafta» / «Uknafta», καθώς και «Naftogaz» — με ορισμένες πηγές να παραλείπουν το οριστικό άρθρο. Επίσης διαφέρουν ως προς τη μέγιστη ποινή για τη συμμετοχή σε απατηγό call center: μία πηγή αναφέρει έως 15 χρόνια με κατάσχεση περιουσίας, ενώ άλλες αναλύουν τις ποινές ανά αδίκημα (3–8 έτη, 5–10 έτη για υποτροπή, 7–12 έτη σε στρατιωτικό νόμο, 7–12 έτη με κατάσχεση για τους οργανωτές, 5–10 έτη για τη συμμετοχή).

Ιστορικό

Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης και οι πλήρεις έλεγχοι των δηλώσεων στην Ουκρανία είχαν ανασταλεί μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής. Στις 12 Οκτωβρίου 2023, οι δηλώσεις αποκαταστάθηκαν με νόμο, αλλά η υποβολή τους είχε αναβληθεί για ορισμένες κατηγορίες στρατιωτικών και αστυνομικών. Τον Αύγουστο του 2026, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο που προτείνει να ανοίξουν οι δηλώσεις προσώπων που εκτελούν καθήκοντα προς το συμφέρον της εθνικής ασφάλειας και άμυνας της Ουκρανίας ένα χρόνο μετά τη λήξη του στρατιωτικού νόμου. Στις 12 Αυγούστου, η αστυνομία ανέφερε 411 έρευνες και το κλείσιμο 94 απατηγών call centers με 1.794 πλήρως εξοπλισμένες θέσεις εργασίας. Η NABU και η SAP διεξήγαγαν ειδική επιχείρηση με την ονομασία «Καρχηδόνα» σχετικά με φερόμενη προστασία δικτύου απατηγών call centers από αξιωματικό της Εισαγγελίας.