Επίθεση ουκρανικών drones στο κέντρο δεδομένων Yandex στο Σασόβο — εκτεταμένες διακοπές στις ρωσικές υπηρεσίες

Γιατί έχει σημασία

Η επίθεση έπληξε έναν στόχο διπλής χρήσης: ένα υπό κυρώσεις ρωσικό εργοστάσιο κατασκευής αμυντικών εργαλειομηχανών και ένα μεγάλο κέντρο δεδομένων της Yandex που στεγάζει δύο από τους τρεις υπερυπολογιστές της εταιρείας για εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ. Οι εκτεταμένες διακοπές σε Yandex Cloud και σε δεκάδες εξαρτώμενες ρωσικές υπηρεσίες — από τράπεζες μέχρι μέσα ενημέρωσης — κατέδειξαν την ευπάθεια της ρωσικής ψηφιακής υποδομής σε μακράς εμβέλειας ουκρανικά πλήγματα. Η δημόσια επιβεβαίωση από τον πρόεδρο Ζελένσκι και ο χαρακτηρισμός του πλήγματος ως «καθρεπτικής απάντησης» σηματοδοτούν μια ρητή ουκρανική θεωρία αμοιβαιότητας στη στοχοποίηση ψηφιακής υποδομής, ενώ η παραδοχή της Yandex ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει την αποκατάσταση του κατεστραμμένου εξοπλισμού υποδηλώνει πιθανή μακροπρόθεσμη ζημιά σε εγκατάσταση που είχε επενδύσεις άνω των 6 δισ. ρουβλίων.

Τι συνέβη

Τη νύχτα της 8ης Οκτωβρίου πυρκαγιά ξέσπασε στο εργοστάσιο κατασκευής εργαλειομηχανών Sasta στο Σασόβο της περιφέρειας Ριαζάν, όπου συστεγάζεται κέντρο δεδομένων της Yandex (Yandex DC). Η εγκατάσταση αναγνωρίστηκε μέσω δορυφορικών εικόνων και πλάνα μαρτύρων από τα OSINT προγράμματα Astra και Exilenova+. Το Sasta παράγει εργαλειομηχανές CNC που χρησιμοποιούνται στη ρωσική αμυντική, αεροδιαστημική, μεταφορική και βαριά βιομηχανία και έχει στο παρελθόν προμηθεύσει μηχανήματα σε επιχειρήσεις της Roscosmos. Το κέντρο δεδομένων της Yandex στο Σασόβο είναι ένα από τα πέντε της εταιρείας, στεγάζει δύο από τους τρεις υπερυπολογιστές της για εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ, λειτουργεί από το 2011 και έχει δηλωμένη ισχύ έως 12 MW.

Μετά την επίθεση, η λειτουργία του κέντρου δεδομένων ανεστάλη πλήρως και η Yandex επιβεβαίωσε «περιστατικό» που επηρέασε μέρος της υποδομής της, χωρίς θύματα. Οι διακοπές ρεύματος στη ζώνη διαθεσιμότητας ru-central1-b του Yandex Cloud ξεκίνησαν στη 01:31 τα ξημερώματα και 38 από πάνω από 70 υπηρεσίες cloud κατέστησαν μη διαθέσιμες. Χρήστες ανέφεραν προβλήματα σε Yandex.Disk, Yandex.Documents, Yandex.Mail, Avito, IVI, MegaFon, T-Bank, στον ιστότοπο της ρωσικής σιδηροδρομικής RZhD και σε ρωσικά μέσα όπως RBC, Vedomosti, RIA Novosti, Kommersant, Vesti και Interfax· οι περισσότερες καταγγελίες — πάνω από 14.000 ημερησίως — αφορούσαν το Avito. Οι μετοχές της Yandex στο Χρηματιστήριο της Μόσχας υποχώρησαν πάνω από 3%, ενώ η εταιρεία δήλωσε ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει αν ο κατεστραμμένος εξοπλισμός αποκαθίσταται.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία έπληξε την εγκατάσταση και τη χαρακτήρισε «καθρεπτική απάντηση» στις ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικά κέντρα δεδομένων, αναφέροντας τα πλήγματα σε Πρυλούκι και Κραματόρσκ. Ο Αντρίι Κοβαλένκο, πρώην επικεφαλής του Κέντρου Αντιμετώπισης Παραπληροφόρησης του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας και Άμυνας, επιβεβαίωσε μέσω Telegram ότι το πλήγμα έγινε από τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας. Το Γενικό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας δεν σχολίασε επίσημα την επίθεση. Η ρωσική πλευρά δεν είχε σχολιάσει επίσημα μέχρι τη στιγμή των αναφορών, ενώ η ρωσική πολεμική αεροπορία ανέφερε ότι κατέρριψε 399 drones κατά τη διάρκεια της νύχτας. Την ίδια νύχτα πυρκαγιά αναφέρθηκε και στο διυλιστήριο Gazprom Neftekhim Salavat στο Μπασκορτοστάν, περίπου 1.400 χλμ. από τα ουκρανικά σύνορα.

Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές

Τα ουκρανικά μέσα προβάλλουν κεντρικά τη δημόσια επιβεβαίωση από τον πρόεδρο Ζελένσκι και τον χαρακτηρισμό του πλήγματος ως «καθρεπτικής απάντησης» στις ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών κέντρων δεδομένων, με αναφορές σε Πρυλούκι, Κραματόρσκ και Κίεβο. Η επιβεβαίωση από τον πρώην επικεφαλής του Κέντρου Αντιμετώπισης Παραπληροφόρησης Αντρίι Κοβαλένκο ότι το πλήγμα έγινε από τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας, σε συνδυασμό με τη σιωπή του Γενικού Επιτελείου, δίνει τη θέση της επίσημης ουκρανικής γραμμής στις επιχειρήσεις μακράς εμβέλειας. Η ουκρανική κάλυψη υπογραμμίζει τη διπλή σημασία του στόχου — τόσο ως υπό κυρώσεις αμυντικό εργοστάσιο όσο και ως πολιτικό κέντρο δεδομένων — πλαισιώνοντάς τον ως νόμιμο στόχο διπλής χρήσης, ενώ ορισμένα σχόλια (π.χ. του Αντρίι Κραμάροφ στο Radio NV) υποστηρίζουν ότι το πλήγμα ξεπερνά την «καθρεπτική απάντηση», συνδέοντας τη Yandex με το κρεμλινικό σύστημα ασφαλείας.

Πώς το περιγράφουν οι διεθνείς πηγές

Τα βρετανικά και αγγλόφωνα αζερικά ρεπορτάζ εστιάζουν στην αγωνία της Yandex να διατηρήσει τις υπηρεσίες της μετά τα ουκρανικά πλήγματα σε κέντρα δεδομένων, δίνοντας έμφαση στις επιχειρησιακές και οικονομικές επιπτώσεις, όπως η πτώση των μετοχών της κατά πάνω από 3% στο Χρηματιστήριο της Μόσχας και η αδυναμία της εταιρείας να επιβεβαιώσει αν ο κατεστραμμένος εξοπλισμός αποκαθίσταται. Η διεθνής κάλυψη προβάλλει τη σειρά διακοπών σε ρωσικές τράπεζες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τηλεπικοινωνίες, marketplaces και ρωσικά μέσα ενημέρωσης, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα για την έκταση της αναστάτωσης. Επιπλέον, το BBC και το APA αναφέρουν ότι την επόμενη ημέρα drones έπληξαν κέντρο δεδομένων της Yandex στην Καλούγκα, τοποθετώντας το Σασόβο σε ένα ευρύτερο μοτίβο ουκρανικών πληγμάτων στη ρωσική ψηφιακή υποδομή.

Πού διαφέρουν οι αναφορές

Οι πηγές διαφωνούν ως προς το αν οι ΗΠΑ περιλαμβάνονται στον κατάλογο των χωρών που έχουν επιβάλει κυρώσεις στη Sasta: μία πηγή προσθέτει ΗΠΑ και Ιαπωνία στον κατάλογο, ενώ αρκετές άλλες αναφέρουν την Ιαπωνία αλλά παραλείπουν τις ΗΠΑ.

Ιστορικό

Η Sasta στο Σασόβο παράγει εργαλειομηχανές CNC που χρησιμοποιούνται στη ρωσική αμυντική, αεροδιαστημική, μεταφορική και βαριά βιομηχανία και έχει στο παρελθόν προμηθεύσει εξοπλισμό σε επιχειρήσεις της Roscosmos. Η επιχείρηση βρίσκεται υπό διεθνείς κυρώσεις από Καναδά, Ελβετία, ΕΕ, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, ΗΠΑ και Ιαπωνία. Το κέντρο δεδομένων της Yandex στο Σασόβο είναι ένα από τα πέντε της εταιρείας, διαθέτει ισχύ έως 12 MW και στεγάζει δύο από τους τρεις υπερυπολογιστές της για εκπαίδευση μοντέλων ΤΝ. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ρωσικά drones έπληξαν ουκρανικά κέντρα δεδομένων στο Κίεβο, μεταξύ άλλων τα Parkovy KVC και Cosmonova.net — γεγονός στο οποίο η Ουκρανία στήριξε το αφήγημα του πλήγματος στο Σασόβο ως «καθρεπτική απάντηση». Την ίδια νύχτα drones έπληξαν επίσης το διυλιστήριο Gazprom Neftekhim Salavat στο Μπασκορτοστάν, περίπου 1.400 χλμ. από τα ουκρανικά σύνορα, καταδεικνύοντας τη μακρά εμβέλεια των επιχειρήσεων.