Ολοκληρώθηκε το απλοποιημένο πρόγραμμα επιστροφής από Αυθαίρετη Απουσία (ΣΖΤΣ) στην Ουκρανία
Το ουκρανικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι το απλοποιημένο πρόγραμμα εθελοντικής επιστροφής υπηρετούντων που είχαν καταγράψει αυθαίρετη απουσία από τη μονάδα τους (ΣΖΤΣ, αντίστοιχο του AWOL) πριν από τις 12 Ιουνίου 2026 ολοκληρώθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου. Από τότε, η επιστροφή γίνεται με τη γενική διαδικασία μέσω της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Τάξης (ΒΣΠ) και των ταγμάτων εφεδρείας, με μεγαλύτερη διάρκεια διαδικασίας και καθυστερήσεις στην αποκατάσταση της μισθοδοσίας.
Βασικά σημεία
- Το απλοποιημένο πρόγραμμα επιστροφής κάλυπτε όσους/όσες είχαν καταγράψει ΣΖΤΣ πριν από τις 12 Ιουνίου 2026 και έληξε στις 20 Σεπτεμβρίου 2026.
- Από τις 20 Σεπτεμβρίου, η εθελοντική επιστροφή γίνεται με γενικές διαδικασίες μέσω της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Τάξης (ΒΣΠ) και των ταγμάτων εφεδρείας.
- Η νέα διαδικασία προβλέπει μεγαλύτερη διάρκεια, μεγαλύτερη αναμονή για αποκατάσταση της μισθοδοσίας και έλλειψη δυνατότητας επιλογής μονάδας.
- Οι επιστροφές από τα τάγματα εφεδρείας δρομολογούνται κυρίως σε μονάδες προτεραιότητας στελέχωσης, λαμβάνοντας υπόψη συστατικές επιστολές μόνο από μάχιμες ταξιαρχίες.
- Η απαλλαγή από ποινική ευθύνη παραμένει διαθέσιμη βάσει του άρθρου 401 παρ. 5 του Ποινικού Κώδικα για πρώτη ΣΖΤΣ εν μέσω πολεμικής κατάστασης, μετά από αναφορά, γραπτή συναίνεση διοικητή και αίτημα σε εισαγγελέα ή δικαστήριο.
- Στις αρχές του 2026, πάνω από 200.000 Ουκρανοί στρατιωτικοί βρίσκονταν σε κατάσταση ΣΖΤΣ.
- Για πληροφορίες λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή του Υπουργείου Άμυνας στο 1519.
Γιατί έχει σημασία
Η λήξη του απλοποιημένου παραθύρου σηματοδοτεί μετάβαση σε μακρύτερη και λιγότερο ευέλικτη διαδικασία επιστροφής, με πιθανές επιπτώσεις στον ρυθμό αναπλήρωσης μάχιμων μονάδων εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης. Η δυνατότητα ποινικής απαλλαγής διατηρείται, αλλά απαιτεί πλέον πρόσθετα διοικητικά και δικαστικά βήματα.
Τι συνέβη
Στις 20 Σεπτεμβρίου 2026 ολοκληρώθηκε η προθεσμία του απλοποιημένου προγράμματος εθελοντικής επιστροφής για στρατιωτικούς που είχαν αυθαίρετα εγκαταλείψει τη μονάδα τους πριν από τις 12 Ιουνίου 2026, όπως ανακοίνωσε το ουκρανικό Υπουργείο Άμυνας. Από την επομένη, η επιστροφή πραγματοποιείται με τη γενική διαδικασία μέσω της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Τάξης (ΒΣΠ) και των ταγμάτων εφεδρείας. Ο στρατιωτικός μπορεί είτε να υποβάλει ραπόρτο μέσω της εφαρμογής «Αρμίια+», το οποίο επεξεργάζονται τα τμήματα της ΒΣΠ και εν συνεχεία παραπέμπουν τον ενδιαφερόμενο σε τάγμα εφεδρείας, είτε να απευθυνθεί απευθείας σε τμήμα της ΒΣΠ – Κεντρική Διοίκηση ΒΣΠ στο Κίεβο και στην περιοχή του Κιέβου, περιφερειακές διοικήσεις ή ζωνικά τμήματα. Μετά την επιβεβαίωση στην εφαρμογή, δίνεται προθεσμία 24 ωρών για να λάβει ο στρατιωτικός παραπεμπτικό και να μεταβεί στο τάγμα εφεδρείας. Εκεί ο διοικητής εντός τριών ημερών εκδίδει διαταγή ένταξης στον προσωρινά αφιχθέντα κατάλογο, ελέγχει μέσω των διωκτικών αρχών αν η ΣΖΤΣ έχει καταχωρηθεί στο Ενιαίο Μητρώο Προανακριτικών Ερευνών και αποστέλλει σχετική ειδοποίηση στη μονάδα από την οποία αποχώρησε ο στρατιωτικός. Οι συστατικές επιστολές από μονάδες υποστήριξης δεν λαμβάνονται υπόψη· οι στρατιωτικοί δρομολογούνται κυρίως σε μονάδες προτεραιότητας στελέχωσης. Η δυνατότητα απαλλαγής από ποινική ευθύνη βάσει του άρθρου 401 παρ. 5 του Ποινικού Κώδικα της Ουκρανίας παραμένει για πρώτη ΣΖΤΣ εν μέσω πολεμικής κατάστασης, εφόσον ο στρατιωτικός υποβάλει αναφορά, λάβει γραπτή συναίνεση διοικητή μονάδας ή τάγματος εφεδρείας και καταθέσει αίτημα σε εισαγγελέα ή δικαστήριο για την πρόθεση επιστροφής· η τελική απόφαση λαμβάνεται από το δικαστήριο.
Πώς το περιγράφουν οι ουκρανικές πηγές
Όλες οι πηγές που αναφέρθηκαν είναι ουκρανικές και παρουσιάζουν τη μετάβαση ως επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Άμυνας, εστιάζοντας στα πρακτικά διοικητικά βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι στρατιωτικοί (επικοινωνία με ΒΣΠ, χρήση της εφαρμογής «Αρμίια+», διαδικασία των ταγμάτων εφεδρείας) και στη διατήρηση της οδού ποινικής απαλλαγής βάσει του άρθρου 401 παρ. 5. Ως πλαίσιο παρατίθενται στοιχεία του Γενικού Επιτελείου σύμφωνα με τα οποία τον Αύγουστο επέστρεψαν περισσότεροι στρατιωτικοί από όσοι εγκατέλειψαν τη μονάδα τους, κάτι που τονίζεται ως ένδειξη ότι το απλοποιημένο πρόγραμμα είχε μετρήσιμο αποτέλεσμα πριν από τη λήξη του.
Πού διαφέρουν οι αναφορές
Μία πηγή (ZN.UA) αναφέρει ότι το απλοποιημένο πρόγραμμα έπαψε να ισχύει από τις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ οι υπόλοιπες πηγές δέχονται ότι ίσχυε έως και τις 20 Σεπτεμβρίου, δηλαδή έληξε με την ημέρα αυτή. Επίσης, ένα άρθρο τοποθετεί τη χρονική προθεσμία καταγραφής της ΣΖΤΣ για το πρόγραμμα πριν από τις 11 Ιουνίου, ενώ τα επιβεβαιωμένα στοιχεία και οι λοιπές πηγές αναφέρουν τις 12 Ιουνίου 2026.
Ιστορικό
Το απλοποιημένο πρόγραμμα εθελοντικής επιστροφής είχε ανακοινωθεί στο πλαίσιο του πρώτου σταδίου του μετασχηματισμού των Δυνάμεων Άμυνας, μαζί με νέους όρους συμβάσεων και μηχανισμούς επιστροφής για όσους είχαν εγκαταλείψει τη μονάδα τους. Στις αρχές του 2026, περισσότεροι από 200.000 Ουκρανοί στρατιωτικοί αναφέρονταν σε κατάσταση ΣΖΤΣ. Έως τις 18 Ιουνίου είχαν υποβληθεί 500 ραπόρτα επιστροφής στο πλαίσιο της απλοποιημένης διαδικασίας· την 1η Ιουλίου ο τότε υπουργός Άμυνας έκανε λόγο για «χιλιάδες αιτήσεις», ενώ, σύμφωνα με το Γενικό Επιτελείο, τον Αύγουστο επέστρεψαν περισσότεροι στρατιωτικοί από όσοι εγκατέλειψαν τη μονάδα τους.